Diagnostyka, Ginekolog, Leczenie

Mięśniaki macicy – nowe sposoby leczenia

lek. Agnieszka Barchnicka, 11.05.07

Leczenie mięśniaków stanowi obecnie przedmiot wielu badań. Jest to istotny problem kliniczny, ponieważ mięśniaki macicy dotyczą aż jednej trzeciej wszystkich chorych ginekologicznie. Nowe metody terapii mięśniaków obejmują embolizację tętnic macicznych, HIFU, oraz miolizę. W przyszłości na pewno cenną techniką stanie się terapia genowa.

Autor

lek. Agnieszka Barchnicka

Mięśniaki macicy są jednym z najczęstszych schorzeń ginekologicznych. Wciąż poszukuje się nowych metod leczenia. Tak naprawdę, obecnie jedynym skutecznym postępowaniem, które prowadzi do eliminacji uciążliwych objawów jest zabieg chirurgiczny. Niestety wiąże się on z dużym obciążeniem dla pacjentki, okresem rekonwalescencji i w razie konieczności usunięcia całego narządu rodnego – okaleczeniem.

Brakuje skutecznych metod farmakologicznych – stosowanie leków jest celowe głównie przed zaplanowanym zabiegiem, w celu zmniejszenia rozmiaru mięśniaków, co ułatwia ich usunięcie. Po zaprzestaniu leczenia farmakologicznego zwykle dochodzi do ponownego wzrostu mięśniaków i nawrotu objawów chorobowych. Trwają badania nad wykorzystaniem nowych metod, stanowiących alternatywę w leczeniu mięśniaków macicy.

Embolizacja tętnic macicznych

Embolizacja tętnic macicznych (ang. Uterine Artery Embolization – UAE) po raz pierwszy opisano w 1995 roku. Metoda ta zyskała dużą popularność zarówno w Stanach Zjednoczonych jak i w Europie [1]. Technika embolizacji opiera się na działaniu zmierzającym do znaczącej redukcji ukrwienia mięśniaków.
Do zabiegu embolizacji kwalifikowane są kobiety miesiączkujące, z mięśniakami umiejscowionymi śródściennie, podśluzówkowo oraz podsurowicówkowo. Wielkość mięśniaków może wynosić od 5 do 10 cm. Przeciwwskazania do zabiegu obejmują ciążę, mięśniaki uszypułowanie, obecność założonej do macicy wkładki wewnątrzmacicznej a także infekcja – zarówno miejscowa, dotycząca narządów rodnych lub miednicy a także ogólna.
Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym i polega on na wprowadzeniu cewnika do tętnicy udowej a następnie poprzez układ tętniczy miednicy do tętnic macicznych bezpośrednio zaopatrujących mięśniaki. W naczyniach tych umieszcza się materiał embolizacyjny (cząsteczki alkoholu poliwinylowego lub polimery hydroksyakrylowe żelatyny). Prowadzi to do niedokrwienia i inwolucji mięśniaków. Istotne jest to, że materiał embolizacyjny nie zamyka światła naczyń błony śluzowej macicy, co umożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie i występowanie regularnych krwawień miesięcznych, a więc teoretycznie nie zaburza płodności [2]. Po zakończonym zabiegu wykonuje się kontrolną angiografię w celu oceny skuteczności zamknięcia naczyń zaopatrujących mięśniaki.

Istnieje niewiele danych dotyczących zachowania płodności, a także rokowania dotyczącego możliwości zajścia w ciążę po embolizacji tętnic macicznych. Do powikłań zabiegu, który może wpłynąć niekorzystnie na płodność jest niedokrwienie jajników. Szacuje się, że około 2-5% kobiet wkracza w okres menopauzalny jako bezpośredni skutek wykonanego zabiegu embolizacji. Dotyczy to jednak głównie kobiet powyżej 45 roku życia. U kobiet młodszych ryzyko to wydaje się mniejsze [3].

W dotychczas przeprowadzonych badaniach obserwacyjnych, oceniano skuteczność i inne aspekty wykonanego zabiegu embolizacji u blisko 3 tysięcy pacjentek. Ogółem, stwierdzono, że średnia redukcja rozmiarów mięśniaków wynosiła od 31% do 52%. Blisko 85% do 90% pacjentek odczuło wyraźną poprawę w zakresie dolegliwości związanych z mięśniakami (min. nieprawidłowe krwawienia maciczne) [4].

Porównując wyniki leczenia oraz inne aspekty terapii mięśniaków w przypadku klasycznej histerektomii lub miomektomii i embolizacji, należy wziąć pod uwagę dane pochodzące z wieloośrodkowego, prospektywnego badania, w którym u 102 pacjentek wykonano zabieg embolizacji a u 50 pacjentek klasyczną histerektomię. Skuteczność obu metod w redukcji objawów związanych z mięśniakami była podobna, natomiast częstość powikłań znacząco mniejsza w grupie zabiegu embolizacji (15% vs 34%), szczególnie jeżeli chodzi o odsetek powikłań krwotocznych w trakcie zabiegu (0% vs 8%) [5]. Ostatnio przeprowadzono także wieloośrodkowe, prospektywne badania kohortowe, porównujące wyniki leczenia u 149 kobiet z wykonanym zabiegiem embolizacji oraz 60 kobiet z wykonaną miomektomią. W przypadku obu metod uzyskano znaczącą poprawę w zakresie jakości życia, nieprawidłowych krwawień macicznych oraz redukcji objętości macicy. Natomiast w przypadku kobiet po wykonanej embolizacji, czas pobytu w szpitalu był krótszy, podobnie jak okres rekonwalescencji a także mniej powikłań (20,1% vs 49,1%) [6].

HIFU

Kolejną nową techniką jest wykorzystanie ultrasonografii (USG), z działaniem wiązki ultradźwięków o wysokiej intensywności (ang. High Intensity Focused Ultrasound – HIFU). Metoda ta jest wykorzystywana obecnie w leczeniu takich schorzeń jak przerost prostaty, rak prostaty a także guzy nowotworowe nerek i wątroby [7]. Wykorzystanie zogniskowanej wiązki ultradźwięków prowadzi do miejscowego podwyższenia temperatury aż do 60 stopni Celsjusza w obrębie tkanki docelowej. Prowadzi to do denaturacji białek, martwicy skrzepowej i uszkodzenia komórek. Celem dokładnego naprowadzenia wiązki wykorzystuje się MRI lub USG.

Na razie opublikowano niewiele badań dotyczących oceny skuteczności i bezpieczeństwa tej metody, aczkolwiek wstępne wyniki są zachęcające [8]. Wykorzystanie USG zamiast MRI mogłoby zmniejszyć koszty tej metody.

Mioliza

Mioliza laparoskopowa jest kolejną metodą, która polega na wywołaniu zmian termicznych i niedokrwiennych w mięśniakach. Wykorzystywane są różne źródła energii – takie jak lasery (Nd:YAG, laser CO2 itp.). W piśmiennictwie na razie jest niewiele danych dotyczących skuteczności tych metod. W części przypadków uzyskano dobre wyniki zarówno w redukcji rozmiarów mięśniaków jak i objawów, ale opisano także powikłania w postaci zrostów pomiędzy macicą a tkankami otaczającymi [9].

Terapia genowa

Terapia genowa stanowi z pewności jedną z przyszłościowych metod leczenia mięśniaków. Ze względu na posiadanie szczególnych cech biologicznych, mięśniaki są dogodnym celem dla badań nad terapią genową. W 1998 roku, po raz pierwszy opisano udany transfer genu samobójczego do ludzkich i szczurzych komórek mięśniaków in vitro. Zaobserwowano, że zniszczeniu uległo nie tylko 5% komórek, do których wprowadzono gen, ale także 48% wszystkich komórek (tzw. bystander effect) [10].

Innym potencjalnym celem dla terapii genowej może być szlak sygnałowy dla estrogenów i progesteronu. Terapia genowa z pewnością jeszcze przez wiele lat nie stanie się standardową metodą leczenia mięśniaków, ale może będzie stanowić alternatywę dla zabiegu chirurgicznego w przyszłości.

Podsumowując, leczenie mięśniaków stanowi obecnie przedmiot wielu badań. Wciąż opracowuje się nowe metody, które będą cechowały się zarówno wysoką skutecznością jak i niskim odsetkiem powikłań.

Bibliografia

  1. 1. Ravina JH, Herbreteau D, Ciraru-Vigneron N, et al. Arterial embolisation to treat uterine myomata. Lancet. 1995;346:671-672. 2. Bednarek W, Kotarski J: Embolizacja tętnic macicy jako alternatywna metoda leczenia mięśniakow macicy. Przegląd Menopauzalny 2002, 3: 17–20) 3. Spies JB. Embolization -- Is it universally suitable? Program and abstracts from The 3rd World Congress on Controversies in Obstetrics, Gynecology & Infertility. Presented June 22, 2002; Washington, DC. 4. Goodwin SC, McLucas B, Lee M, et al. Uterine artery embolization for the treatment of uterine leiomyomata midterm results. J Vasc Interv Radiol. 1999;10:1159-1165. 5. Spies JB, Cooper JM, Worthington-Kirsch R, Lipman JC, Mills BB, Benenati JF. Outcome of uterine embolization and hysterectomy for leiomyomas: results of a multicenter study. Am J Obstet Gynecol. 2004;191:22-31. 6. Goodwin SC, Bradley LD, Lipman JC, et al. Uterine artery embolization versus myomectomy: a multicenter comparative study. Fertil Steril. 2006;85:14-21. 7. Hindley J, Gedroyc WM, Regan L, et al. MRI guidance of focused ultrasound therapy of uterine leiomyomas: early results. AJR Am J Roentgenol. 2004;183:1713-1719. 8. Stewart EA, Gedroyc WM, Tempany CM, et al. Focused ultrasound treatment of uterine fibroid tumors: safety and feasibility of a noninvasive thermoablative technique. Am J Obstet Gynecol. 2003;189:48-54. 9. Donnez J, Squifflet J, Polet R, Nisolle M. Laparoscopic myolysis. Hum Reprod Update. 2000;6:609-613. 10. Niu H, Simari RD, Simmermann EM, Christman GM. Nonviral vector-mediated thymidine kinase gene transfer and ganciclovir treatment in leiomyoma cells. Obstet Gynecol. 1998;91:735-740.
Wypowiedź tego użytkownika jest wartościowa :

Jak należy nas cytować:

. [Opublikowano dnia: 2010-06-30]. Mięśniaki macicy – nowe sposoby leczenia. Protokół dostępu: http://www.ginekolog.pl/publikacje/7094 [Pobrano dnia: 2014-04-19].

podziel sie, promuj ten tekst

Słowa kluczowe

Dodaj komentarz

Kto czytał ten artykuł

  • kassia19
  • dominikapietryka
  • beak105
  • opera6
  • cavogne
  • martyna-m
  • atitaz
  • ewko88
  • michalzamorski
  • gamgee
  • sunnyday25
  • skierlinka

Komentarze